cewnikowanie pęcherza moczowego

Założenie cewnika pęcherzowego rozważa się u osób z utrudnionym odpływem moczu (np. przerost gruczołu krokowego u mężczyzn), u pacjentów, u których konieczny jest stała ocena objętości oddawanego moczu (np. niewydolność serca), u osób leżących założenie cewnika niekiedy ułatwia utrzymanie higieny, w innych przypadkach pozwala na pobranie moczu do badania, np. posiewu. Jest czynnością lekarską.
Zabieg polega na aseptycznym założeniu gumowego przewodu do cewki moczowej, po miejscowym zastosowaniu jałowego środka odkażającego w żelu. Z uwagi na różnice anatomiczne inaczej przebiega cewnikowanie u mężczyzn i kobiet.
Cewnikowanie pęcherza wykonuje się u mężczyzn cewnikami cieńszymi. Cewka moczowa jest kilkakrotnie dłuższa niż u kobiet, dlatego zabieg jest niekiedy niekomfortowy, jednak trwa krótko, a dolegliwości ustępują po wprowadzeniu cewnika. Cewnik pęcherzowy na końcu posiada balon, zapobiegający samoistnemu wypadnięciu. Dostępne są również cewniki zewnętrzne, jednak nie mogą być one zastosowane u osób ze zwężeniem cewki moczowej, np. w przebiegu przerostu gruczołu krokowego (prostaty)
Cewka moczowa u kobiet jest krótka, szeroka, cewnikowanie jest prostsze technicznie i lepiej tolerowane przez chore.
Do cewnika podłącza się worek, do którego odpływa mocz.
W przypadku przewlekłego cewnikowania zmianę cewnika zazwyczaj wykonuje się 1x co 4 tygodnie. Można rozważyć założenie cewnika silikonowego, który utrzymywany może być znacznie dłużej. U osób, które wymagają przewlekłego cewnikowania częstym problemem są nawracające infekcje. Na rynku dostępne są cewniki pokryte warstwą leku przeciwbakteryjnego lub antyseptycznie działającą powłoką srebra.
Należy pamiętać, że niepokojącymi objawami u pacjentów z założonym cewnikiem pęcherzowym są ból w podbrzuszu, gorączka, dreszcze, zmiana koloru moczu (mocz o podbarwieniu krwistym, mocz ciemny) oraz zmętnienie moczu. Te objawy należy pilnie konsultować z lekarzem.

Nagłe zatrzymanie moczu
Jest stanem wymagającym pilnej interwencji lekarskiej. Po pierwsze należy zróżnicować, czy w danej sytuacji zatrzymanie moczu wywołane jest zatrzymaniem produkcji moczu przez nerki czy zaburzeniami odpływu moczu. Pierwsza sytuacja medyczna wymaga natychmiastowej hospitalizacji.
Zaburzenia odpływu moczu w praktyce klinicznej najczęściej związane są z przerostem gruczołu krokowego (prostaty). Objawami przerostu są częste oddawanie moczu, w tym w nocy, niekiedy ból przy oddawaniu moczu, zwężenie strumienia lub oddawaniem moczu kroplami. Są to objawy wymagające pomocy lekarskiej. Przerost gruczołu krokowego może doprowadzić do całkowitego zatrzymania oddawania moczu. W takiej sytuacji pacjent wymaga założenia cewnika do pęcherza moczowego, który przywróci odpływ moczu. Nie należy opóźniać założenia cewnika z dwóch powodów. Po pierwsze w miarę narastania wypełnienia pęcherza moczowego dochodzi do zwiększonego ucisku na prostatę. Narastający ucisk powoduje postępujące utrudnienie przechodzenia cewnika przez cewkę moczową, w części przypadków nie uda się założyć cewnika, konieczna będzie pomoc urologa, który założy cewnik sztywny lub wykona nakłucie pęcherza w celu odbarczenia pęcherza, czasem założony zostaje cewnik nadłonowy – trudniejszy w pielęgnacji niż klasyczny cewnik Foleya. Przedłużający się ucisk może doprowadzić do zastoju moczu w pęcherzu, a nawet zastoju moczu w nerkach z ich uszkodzeniem.